Aller au contenu principal
Première⏱ 5 séances

Suites numériques : générer, représenter, étudier les variations

Ce que tu vas apprendre

  • Comprendre la notation u_n et distinguer indice et terme
  • Calculer des termes d'une suite définie explicitement ou par récurrence
  • Modéliser une situation (motif, évolution) par une suite
  • Représenter une suite par un nuage de points
  • Étudier le sens de variation d'une suite (signe de u_{n+1} − u_n, fonction associée, quotient)
  • Calculer des termes et la liste des premiers termes avec Python
Notions cléssuite numérique, terme, indice (rang)définition explicite u_n = f(n)relation de récurrence u_{n+1} = f(u_n)représentation graphiquesuite croissante, décroissante, monotoneboucle for et liste en Python

Ce que tu sais déjà. Une fonction associe à chaque réel xx de son ensemble de définition une image f(x)f(x), que l’on peut représenter par une courbe (Seconde — Généralités sur les fonctions). Tu sais ce qu’est une fonction croissante ou décroissante (Seconde — Variations et extremums) et tu sais écrire une boucle for en Python (Seconde — Python). Une suite, c’est une « fonction des entiers » : on ne regarde plus que les valeurs en 0,1,2,3…0, 1, 2, 3\dots

1. Notion de suite numérique

Définition. Une suite numérique uu associe à chaque entier naturel nn (éventuellement à partir d’un certain rang) un nombre réel noté unu_n (lire « uu indice nn »).

  • nn est l’indice (ou le rang) ; unu_n est le terme d’indice nn.
  • La suite elle-même se note uu ou (un)(u_n) ; unu_n est un nombre.
  • Les termes se suivent : u0u_0, u1u_1, u2u_2, … Le terme qui suit unu_n est un+1u_{n+1}, celui qui le précède est un−1u_{n-1} (pour n⩾1n \geqslant 1).

Piège classique. un+1u_{n+1} et un+1u_n + 1 n’ont rien à voir :

  • un+1u_{n+1} est le terme suivant (on change l’indice) ;
  • un+1u_n + 1 est le terme unu_n augmenté de 1 (on change la valeur).

Exemple. Si un=n2u_n = n^2, alors un+1=(n+1)2=n2+2n+1u_{n+1} = (n+1)^2 = n^2 + 2n + 1, alors que un+1=n2+1u_n + 1 = n^2 + 1. Pour n=3n = 3 : u4=16u_4 = 16 mais u3+1=10u_3 + 1 = 10.

Remarque (compter les termes). Si la suite commence à u0u_0, le 10ᵉ terme est u9u_9. Si elle commence à u1u_1, le 10ᵉ terme est u10u_{10}. Toujours regarder le premier indice avant de compter.

→ S’entraîner : Exercice 1

2. Suite définie de façon explicite

Définition. Une suite est définie de façon explicite quand on dispose d’une formule qui donne directement unu_n en fonction de nn : un=f(n)u_n = f(n), où ff est une fonction définie sur [0 ; +∞[[0\,;\,+\infty[.

Avantage : on calcule n’importe quel terme directement, sans connaître les précédents.

Exemple. un=n2−3nu_n = n^2 - 3n pour tout entier naturel nn. u0=0u_0 = 0, u1=1−3=−2u_1 = 1 - 3 = -2, u2=4−6=−2u_2 = 4 - 6 = -2, u3=9−9=0u_3 = 9 - 9 = 0 et, directement, u10=100−30=70u_{10} = 100 - 30 = 70.

📋 Méthode — Exprimer le terme suivant en fonction de n

On remplace nn par l’expression voulue, entre parenthèses, partout dans la formule, puis on développe.

Exemple : un=n2−3nu_n = n^2 - 3n.

  • un+1=(n+1)2−3(n+1)=n2+2n+1−3n−3=n2−n−2u_{n+1} = (n+1)^2 - 3(n+1) = n^2 + 2n + 1 - 3n - 3 = n^2 - n - 2.
  • u2n=(2n)2−3×2n=4n2−6nu_{2n} = (2n)^2 - 3 \times 2n = 4n^2 - 6n.

→ S’entraîner : Exercice 2

3. Suite définie par récurrence

Définition. Une suite est définie par récurrence quand on donne :

  1. son premier terme (par exemple u0u_0) ;
  2. une relation de récurrence qui permet de calculer chaque terme à partir du précédent : un+1=f(un)u_{n+1} = f(u_n) pour tout entier naturel nn.

Exemple. u0=5u_0 = 5 et, pour tout n∈Nn \in \mathbb{N}, un+1=2un−3u_{n+1} = 2u_n - 3. u1=2×5−3=7u_1 = 2 \times 5 - 3 = 7, u2=2×7−3=11u_2 = 2 \times 7 - 3 = 11, u3=2×11−3=19u_3 = 2 \times 11 - 3 = 19, u4=35u_4 = 35… Pour obtenir u50u_{50}, il faut calculer les 49 termes précédents : c’est le travail d’un programme.

Remarque. La relation peut aussi faire intervenir nn : par exemple v0=1v_0 = 1 et vn+1=vn+2n+1v_{n+1} = v_n + 2n + 1. On obtient v1=1+1=2v_1 = 1 + 1 = 2, v2=2+3=5v_2 = 2 + 3 = 5, v3=5+5=10v_3 = 5 + 5 = 10.

Modéliser par une suite. Beaucoup de situations « étape par étape » se décrivent par une relation de récurrence.

AAAWgmp1bWIAAAAeanVtZGMycGEAEQAQgAAAqgA4m3EDYzJwYQAAABZcanVtYgAAAEdqdW1kYzJtYQARABCAAACqADibcQN1cm46YzJwYTo2NjNkYWI3Zi1iMDFmLTQyNDUtYWQzOS1hNTM2OTVhNzBkYjQAAAADl2p1bWIAAAApanVtZGMyYXMAEQAQgAAAqgA4m3EDYzJwYS5hc3NlcnRpb25zAAAAALxqdW1iAAAARGp1bWRjYm9yABEAEIAAAKoAOJtxE2MycGEuaW5ncmVkaWVudC52MwAAAAAYYzJzaChrMd8rPNzAx9kr2byG140AAABwY2JvcqNpZGM6Zm9ybWF0bWltYWdlL3N2Zyt4bWxqaW5zdGFuY2VJRHgseG1wOmlpZDpjYTZlZDI0ZC00YTY4LTQxYTItYmVlZC0xZmE0ODA5Njg0MjhscmVsYXRpb25zaGlwaHBhcmVudE9mAAAB4mp1bWIAAABBanVtZGNib3IAEQAQgAAAqgA4m3ETYzJwYS5hY3Rpb25zLnYyAAAAABhjMnNoJSi4OYp7+5xitf+57XGxNQAAAZljYm9yomdhY3Rpb25zgqJmYWN0aW9ua2MycGEub3BlbmVkanBhcmFtZXRlcnOha2luZ3JlZGllbnRzgaJjdXJseC1zZWxmI2p1bWJmPWMycGEuYXNzZXJ0aW9ucy9jMnBhLmluZ3JlZGllbnQudjNkaGFzaFggCLGjvahlb13wHFPDi1za4h0D/8Sl/7WwRNI0lvU26LCkZmFjdGlvbngdY29tLmFudGhyb3BpYy5jbGF1ZGUucHJvdmlkZWRqcGFyYW1ldGVyc6F4H2NvbS5hbnRocm9waWMub3JpZ2luLWNvbmZpZGVuY2VndW5rbm93bmtkZXNjcmlwdGlvbnhmQ2xhdWRlIHByb3ZpZGVkIHRoaXMgZmlsZSBhdCB0aGUgcmVxdWVzdCBvZiBhIHVzZXIgYW5kIG1heSBoYXZlIGNyZWF0ZWQgb3IgbW9kaWZpZWQgdGhlIGZpbGUgY29udGVudHMubXNvZnR3YXJlQWdlbnShZG5hbWVmQ2xhdWRlcmFsbEFjdGlvbnNJbmNsdWRlZPUAAADIanVtYgAAAEBqdW1kY2JvcgARABCAAACqADibcRNjMnBhLmhhc2guZGF0YQAAAAAYYzJzaIwDF0ZjOZj0JdchBWUZ//UAAACAY2JvcqVjYWxnZnNoYTI1NmNwYWRNAAAAAAAAAAAAAAAAAGRoYXNoWCBFDX5ebuR6ilooTIuds9tP5lPHnvKekeO2n5//O+vMTGRuYW1lbmp1bWJmIG1hbmlmZXN0amV4Y2x1c2lvbnOBomVzdGFydBh9Zmxlbmd0aBkeBAAAAj5qdW1iAAAAJ2p1bWRjMmNsABEAEIAAAKoAOJtxA2MycGEuY2xhaW0udjIAAAACD2Nib3KlY2FsZ2ZzaGEyNTZpc2lnbmF0dXJleE1zZWxmI2p1bWJmPS9jMnBhL3VybjpjMnBhOjY2M2RhYjdmLWIwMWYtNDI0NS1hZDM5LWE1MzY5NWE3MGRiNC9jMnBhLnNpZ25hdHVyZWppbnN0YW5jZUlEeCx4bXA6aWlkOmZiYjI4YmNhLTcxNGMtNGVjZC04NjA5LWQzY2UzMjQ2MDZiMXJjcmVhdGVkX2Fzc2VydGlvbnODomN1cmx4LXNlbGYjanVtYmY9YzJwYS5hc3NlcnRpb25zL2MycGEuaW5ncmVkaWVudC52M2RoYXNoWCAIsaO9qGVvXfAcU8OLXNriHQP/xKX/tbBE0jSW9TbosKJjdXJseCpzZWxmI2p1bWJmPWMycGEuYXNzZXJ0aW9ucy9jMnBhLmFjdGlvbnMudjJkaGFzaFggDF2+xFT1Eu3UJLqkvjm6/C1hi7RX1V2Rngp4E1KwoNGiY3VybHgpc2VsZiNqdW1iZj1jMnBhLmFzc2VydGlvbnMvYzJwYS5oYXNoLmRhdGFkaGFzaFgguzUAFCPatBTt8dexWPTopoLS84vt4OyY+CK/41N9Pv50Y2xhaW1fZ2VuZXJhdG9yX2luZm+jZG5hbWVvQW50aHJvcGljIEZpbGVzZ3ZlcnNpb25lMS4wLjBrc3BlY1ZlcnNpb25lMi40LjAAABA4anVtYgAAAChqdW1kYzJjcwARABCAAACqADibcQNjMnBhLnNpZ25hdHVyZQAAABAIY2JvctKEWQISogEmGCFZAgowggIGMIIBjaADAgECAhRA5aAK7sI50L64g/oGQgU9Z1UTADAKBggqhkjOPQQDAzBJMRcwFQYDVQQKEw5BbnRocm9waWMsIFBCQzEuMCwGA1UEAxMlQW50aHJvcGljIENvbnRlbnQgQ3JlZGVudGlhbHMgUm9vdCBDQTAeFw0yNjA4MDcxODQzNTZaFw0yODA4MDYxOTQzNTZaMEQxFzAVBgNVBAoTDkFudGhyb3BpYywgUEJDMSkwJwYDVQQDEyBBbnRocm9waWMgQ2xhdWRlIENvbnRlbnQgU2lnbmluZzBZMBMGByqGSM49AgEGCCqGSM49AwEHA0IABJh6CmvLUBgFFNU0vUKlOVtE6djd17L5SuwX0LemFisBM3dkd/3cyjxFA3Qo5S46fX0/ihY0VZ7mfb9KF703t5OjWDBWMA4GA1UdDwEB/wQEAwIHgDAVBgNVHSUEDjAMBgorBgEEAYPoXgIBMAwGA1UdEwEB/wQCMAAwHwYDVR0jBBgwFoAUzlHiBIFOZFsj+OPEz5o+nMHXXMIwCgYIKoZIzj0EAwMDZwAwZAIwMXMdFJ4BetLLVY7ORuE9noqbbAZOZn/aArXyTwFAZfKrPzxF2vPoJNf1+UCdg1XGAjBwX1zd9WGqYkqmL5SFqw1QySjr1zJfpJM9+1rdDwSPLMOPOjKuiXjoU/pUUeG9RwmhY3BhZFkNngAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAPZYQJJPwIs+TG1omGvWF52pdIsBiDLCCeVTJfBbrN7eFWpu+/uYCu13nmKm8ptdT/nSkfKEluFkXg63ZJXGbHk8iPM= Des carrés d'allumettes alignés 1 carré a₁ = 4 2 carrés a₂ = 7 3 carrés a₃ = 10 … Chaque carré ajouté demande 3 allumettes : a(n+1) = a(n) + 3 et a(n) = 3n + 1
Avec 1 carré il faut 4 allumettes ; chaque carré ajouté en demande 3 de plus : a₁ = 4 et a(n+1) = a(n) + 3.

Exemple (motif). On aligne des carrés faits d’allumettes. On note ana_n le nombre d’allumettes pour nn carrés (n⩾1n \geqslant 1). Chaque nouveau carré partage un côté avec le précédent : a1=4a_1 = 4 et an+1=an+3a_{n+1} = a_n + 3 (définition par récurrence). En comptant autrement — une allumette à gauche, puis 3 par carré — on trouve aussi an=3n+1a_n = 3n + 1 (définition explicite). Vérification : a1=4a_1 = 4, a2=7a_2 = 7, a3=10a_3 = 10. ✓

Calculer des termes en Python. Une boucle for répète la relation de récurrence.

def terme(n):
    """Renvoie u_n pour u_0 = 5 et u_(n+1) = 2*u_n - 3."""
    u = 5
    for i in range(n):
        u = 2 * u - 3
    return u

print(terme(3))   # affiche 19

Pour obtenir la liste des premiers termes, on ajoute chaque terme calculé à une liste avec append :

def premiers_termes(n):
    """Renvoie la liste [u_0, u_1, ..., u_n]."""
    L = [5]
    for i in range(n):
        L.append(2 * L[-1] - 3)   # L[-1] est le dernier terme de la liste
    return L

print(premiers_termes(5))   # affiche [5, 7, 11, 19, 35, 67]

→ S’entraîner : Exercice 3 · Exercice 4

4. Représentation graphique

Définition. Dans un repère, la représentation graphique d’une suite (un)(u_n) est l’ensemble des points de coordonnées (n ; un)(n\,;\,u_n). C’est un nuage de points isolés : on ne les relie pas, car la suite n’est pas définie entre deux entiers.

AAAWgmp1bWIAAAAeanVtZGMycGEAEQAQgAAAqgA4m3EDYzJwYQAAABZcanVtYgAAAEdqdW1kYzJtYQARABCAAACqADibcQN1cm46YzJwYTpiNzIyM2UzMi1iNWM0LTQxNTEtYjQwOS1jYTNkYTllZjA0NTMAAAADl2p1bWIAAAApanVtZGMyYXMAEQAQgAAAqgA4m3EDYzJwYS5hc3NlcnRpb25zAAAAALxqdW1iAAAARGp1bWRjYm9yABEAEIAAAKoAOJtxE2MycGEuaW5ncmVkaWVudC52MwAAAAAYYzJzaD20ptDHLeK6FtFICEwR8TIAAABwY2JvcqNpZGM6Zm9ybWF0bWltYWdlL3N2Zyt4bWxqaW5zdGFuY2VJRHgseG1wOmlpZDoyYTUxOTVjNS1hMmM5LTRlZDctOTRkOC00ZmUwMmNjZmU0NmVscmVsYXRpb25zaGlwaHBhcmVudE9mAAAB4mp1bWIAAABBanVtZGNib3IAEQAQgAAAqgA4m3ETYzJwYS5hY3Rpb25zLnYyAAAAABhjMnNooWMNREkDksmmhN8Jq9gY3wAAAZljYm9yomdhY3Rpb25zgqJmYWN0aW9ua2MycGEub3BlbmVkanBhcmFtZXRlcnOha2luZ3JlZGllbnRzgaJjdXJseC1zZWxmI2p1bWJmPWMycGEuYXNzZXJ0aW9ucy9jMnBhLmluZ3JlZGllbnQudjNkaGFzaFggQAsvS5I4YOvZ2BAVG3Yg3u0YZFFhf+44aZXmqsxDTDSkZmFjdGlvbngdY29tLmFudGhyb3BpYy5jbGF1ZGUucHJvdmlkZWRqcGFyYW1ldGVyc6F4H2NvbS5hbnRocm9waWMub3JpZ2luLWNvbmZpZGVuY2VndW5rbm93bmtkZXNjcmlwdGlvbnhmQ2xhdWRlIHByb3ZpZGVkIHRoaXMgZmlsZSBhdCB0aGUgcmVxdWVzdCBvZiBhIHVzZXIgYW5kIG1heSBoYXZlIGNyZWF0ZWQgb3IgbW9kaWZpZWQgdGhlIGZpbGUgY29udGVudHMubXNvZnR3YXJlQWdlbnShZG5hbWVmQ2xhdWRlcmFsbEFjdGlvbnNJbmNsdWRlZPUAAADIanVtYgAAAEBqdW1kY2JvcgARABCAAACqADibcRNjMnBhLmhhc2guZGF0YQAAAAAYYzJzaP3ho1GuZ5VnUzoCWf6eu30AAACAY2JvcqVjYWxnZnNoYTI1NmNwYWRNAAAAAAAAAAAAAAAAAGRoYXNoWCAwGWRLJmkmj/dl3pPSndugg0VrKjmEuj4IpSIRtFKjgGRuYW1lbmp1bWJmIG1hbmlmZXN0amV4Y2x1c2lvbnOBomVzdGFydBh9Zmxlbmd0aBkeBAAAAj5qdW1iAAAAJ2p1bWRjMmNsABEAEIAAAKoAOJtxA2MycGEuY2xhaW0udjIAAAACD2Nib3KlY2FsZ2ZzaGEyNTZpc2lnbmF0dXJleE1zZWxmI2p1bWJmPS9jMnBhL3VybjpjMnBhOmI3MjIzZTMyLWI1YzQtNDE1MS1iNDA5LWNhM2RhOWVmMDQ1My9jMnBhLnNpZ25hdHVyZWppbnN0YW5jZUlEeCx4bXA6aWlkOjgwN2Q5OGM3LTExOWYtNDdlNS04YmFjLTYxNWFhMGM5YTYyNHJjcmVhdGVkX2Fzc2VydGlvbnODomN1cmx4LXNlbGYjanVtYmY9YzJwYS5hc3NlcnRpb25zL2MycGEuaW5ncmVkaWVudC52M2RoYXNoWCBACy9Lkjhg69nYEBUbdiDe7RhkUWF/7jhpleaqzENMNKJjdXJseCpzZWxmI2p1bWJmPWMycGEuYXNzZXJ0aW9ucy9jMnBhLmFjdGlvbnMudjJkaGFzaFggiyurCSqJLFWXPLAxBGGB4fiK2CcY0cp0tkH8B4lEVeaiY3VybHgpc2VsZiNqdW1iZj1jMnBhLmFzc2VydGlvbnMvYzJwYS5oYXNoLmRhdGFkaGFzaFgge+x9VJGEtdIclVjaMP8PYVbS/yyWSSAqrU/D3sT6j5l0Y2xhaW1fZ2VuZXJhdG9yX2luZm+jZG5hbWVvQW50aHJvcGljIEZpbGVzZ3ZlcnNpb25lMS4wLjBrc3BlY1ZlcnNpb25lMi40LjAAABA4anVtYgAAAChqdW1kYzJjcwARABCAAACqADibcQNjMnBhLnNpZ25hdHVyZQAAABAIY2JvctKEWQISogEmGCFZAgowggIGMIIBjaADAgECAhRA5aAK7sI50L64g/oGQgU9Z1UTADAKBggqhkjOPQQDAzBJMRcwFQYDVQQKEw5BbnRocm9waWMsIFBCQzEuMCwGA1UEAxMlQW50aHJvcGljIENvbnRlbnQgQ3JlZGVudGlhbHMgUm9vdCBDQTAeFw0yNjA4MDcxODQzNTZaFw0yODA4MDYxOTQzNTZaMEQxFzAVBgNVBAoTDkFudGhyb3BpYywgUEJDMSkwJwYDVQQDEyBBbnRocm9waWMgQ2xhdWRlIENvbnRlbnQgU2lnbmluZzBZMBMGByqGSM49AgEGCCqGSM49AwEHA0IABJh6CmvLUBgFFNU0vUKlOVtE6djd17L5SuwX0LemFisBM3dkd/3cyjxFA3Qo5S46fX0/ihY0VZ7mfb9KF703t5OjWDBWMA4GA1UdDwEB/wQEAwIHgDAVBgNVHSUEDjAMBgorBgEEAYPoXgIBMAwGA1UdEwEB/wQCMAAwHwYDVR0jBBgwFoAUzlHiBIFOZFsj+OPEz5o+nMHXXMIwCgYIKoZIzj0EAwMDZwAwZAIwMXMdFJ4BetLLVY7ORuE9noqbbAZOZn/aArXyTwFAZfKrPzxF2vPoJNf1+UCdg1XGAjBwX1zd9WGqYkqmL5SFqw1QySjr1zJfpJM9+1rdDwSPLMOPOjKuiXjoU/pUUeG9RwmhY3BhZFkNngAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAPZYQNEnFj21riBMqloXph8LO5CRV9xA1TD6gh+I9XLbqRVfzZZ3OZWvb0SW1t5M7euBruxmoGfD8o6N6SLMwtxFPOY= Représentation de uₙ = n² − 3n n y 1 2 3 4 5 6 7 −4 4 8 12 16 20 24 28 0 (6 ; 18) y = x² − 3x Les points ne sont pas reliés : la suite n'existe qu'aux entiers.
Les points (n ; uₙ) pour uₙ = n² − 3n : ils sont sur la parabole y = x² − 3x, mais seuls les points d'abscisse entière appartiennent à la représentation de la suite.

Remarque. Quand un=f(n)u_n = f(n), les points de la suite sont sur la courbe de ff. Mais la courbe de ff contient beaucoup plus de points : ne pas confondre les deux représentations.

→ S’entraîner : Exercice 5

5. Sens de variation d’une suite

Définitions. Soit (un)(u_n) une suite définie à partir du rang 00.

  • (un)(u_n) est croissante si, pour tout entier naturel nn, un+1⩾unu_{n+1} \geqslant u_n ;
  • (un)(u_n) est décroissante si, pour tout entier naturel nn, un+1⩽unu_{n+1} \leqslant u_n ;
  • (un)(u_n) est monotone si elle est croissante ou décroissante ;
  • on parle de suite strictement croissante (décroissante) avec des inégalités strictes.

On peut aussi dire qu’une suite est croissante à partir d’un certain rang n0n_0 si un+1⩾unu_{n+1} \geqslant u_n pour tout n⩾n0n \geqslant n_0.

Remarque (logique). « Pour tout nn » est un quantificateur universel : pour prouver qu’une suite n’est pas croissante, il suffit d’un contre-exemple, c’est-à-dire un indice nn tel que un+1<unu_{n+1} < u_n. En revanche, calculer quelques termes croissants ne prouve jamais que la suite est croissante.

📋 Méthode 1 — Étudier le signe de la différence de deux termes consécutifs
  1. Calculer la différence un+1−unu_{n+1} - u_n et la simplifier.
  2. Étudier son signe pour tout nn (ou à partir d’un rang).
  3. Conclure : si elle est positive, la suite est croissante ; si elle est négative, décroissante.

Exemple : un=n2−3nu_n = n^2 - 3n. On a vu que un+1=n2−n−2u_{n+1} = n^2 - n - 2, donc un+1−un=(n2−n−2)−(n2−3n)=2n−2u_{n+1} - u_n = (n^2 - n - 2) - (n^2 - 3n) = 2n - 2. Pour n⩾1n \geqslant 1, 2n−2⩾02n - 2 \geqslant 0 : la suite est croissante à partir du rang 1. (Elle n’est pas croissante dès le rang 00 : u1=−2<u0=0u_1 = -2 < u_0 = 0.)

Exemple (récurrence) : vn+1=vn+2n+1v_{n+1} = v_n + 2n + 1 donne vn+1−vn=2n+1>0v_{n+1} - v_n = 2n + 1 > 0 : (vn)(v_n) est strictement croissante.

📋 Méthode 2 — Utiliser la fonction associée (suite explicite)

Propriété. Si un=f(n)u_n = f(n) et si ff est croissante (resp. décroissante) sur [0 ; +∞[[0\,;\,+\infty[, alors la suite (un)(u_n) est croissante (resp. décroissante).

Exemple : wn=2−1n+1w_n = 2 - \dfrac{1}{n+1}. La fonction x↦1x+1x \mapsto \dfrac{1}{x+1} est décroissante sur [0 ; +∞[[0\,;\,+\infty[ (c’est la fonction inverse, décalée), donc x↦−1x+1x \mapsto -\dfrac{1}{x+1} est croissante et f(x)=2−1x+1f(x) = 2 - \dfrac{1}{x+1} aussi : (wn)(w_n) est croissante.

Attention : la réciproque est fausse. Une suite peut être croissante alors que ff ne l’est pas sur tout [0 ; +∞[[0\,;\,+\infty[.

📋 Méthode 3 — Comparer le quotient de deux termes consécutifs à 1

Si tous les termes sont strictement positifs, on peut comparer le quotient un+1un\dfrac{u_{n+1}}{u_n} à 11 : s’il est supérieur à 11, la suite est croissante ; s’il est inférieur à 11, elle est décroissante. Cette méthode est pratique quand unu_n contient une puissance qnq^n.

Exemple : tn=5×0,8nt_n = 5 \times 0{,}8^n : tn>0t_n > 0 et tn+1tn=0,8<1\dfrac{t_{n+1}}{t_n} = 0{,}8 < 1, donc (tn)(t_n) est strictement décroissante.

→ S’entraîner : Exercice 6 · Exercice 7

6. Chercher un rang avec un algorithme

Une boucle while permet de trouver le premier rang à partir duquel une suite dépasse un seuil.

def premier_rang(seuil):
    """Plus petit n tel que u_n > seuil, pour u_0 = 5 et u_(n+1) = 2*u_n - 3."""
    n = 0
    u = 5
    while u <= seuil:
        u = 2 * u - 3
        n = n + 1
    return n

print(premier_rang(1000))   # affiche 9

En effet u8=2×259−3=515u_8 = 2 \times 259 - 3 = 515 et u9=2×515−3=1 027u_9 = 2 \times 515 - 3 = 1\,027 : le premier terme qui dépasse 1 0001\,000 est u9u_9.

Attention. Une telle boucle ne s’arrête que si la suite finit vraiment par dépasser le seuil : avant de la lancer, il faut s’en assurer (par exemple parce que la suite est croissante et « tend vers l’infini » — voir le chapitre suivant).

→ S’entraîner : Exercice 8


À retenir.

  • unu_n est un nombre, nn un entier ; un+1≠un+1u_{n+1} \neq u_n + 1.
  • Explicite : un=f(n)u_n = f(n) (calcul direct). Récurrence : premier terme + un+1=f(un)u_{n+1} = f(u_n) (calcul de proche en proche, idéal en Python).
  • Représentation : nuage de points (n ; un)(n\,;\,u_n), non reliés.
  • Variations : signe de un+1−unu_{n+1} - u_n (toujours possible), fonction associée (suite explicite), quotient un+1un\dfrac{u_{n+1}}{u_n} comparé à 11 (termes strictement positifs).